Şeb-i Arus 2015

Mevlevîlik deyince ilk akla gelen semâ, lügatte işitmek manasındadır.
Terim olarak, mûsikî nağmelerin dinlerken vecde gelip hareket etmek, kendinden geçip dönmektir.

şeb-i_arus_27

Hz.Mevlânâ zamanında belli bir nizâma bağlı kalmaksızın dînî ve tasavvûfî bir coşkunluk vesilesiyle icra edilen Sema’, sonradan Sultan Veled ve Ulu Ârif Çelebi zamanından başlayarak Pîr Âdil Çelebi zamanına kadar tam bir disiplin içine alınmış,sıkı bir nizâma bağlanmış; icrâsı öğrenilir ve öğretilir olmuştur.

şeb-i_arus_25

Sema’, sembolik olarak, kâinatın oluşumunu, insanın âlemde dirilişini, Yüce Yaratıcı ’ya olan aşk ile harekete geçişini ve kulluğunu idrak edip “İnsan- ı Kâmil”e doğru yönelişini ifâde eder.
Sema’ eden canlara Sema’zen denilmiştir.

şeb-i_arus_24

Mevlevilikte dönmek tabiri yoktur. Mevleviler Sema’ eder. Her tarikatın zikir ederken (Allah’ı anarken) kendilerine özgü bürhanları vardır. Mevleviliğin de bürhanı Sema’ dır.

Sema’ ‘da her hareketin anlamı vardır. Ney sesi eşliğinde dinlendiğinde huzur verir.
Semazenin üstündeki beyaz kıyafete ” Tennure” denir. Kefeni simgeler.
Başındaki sarık “Sikke” dir. Mezar taşını simgeler.

Bunların hepsi size ölümü anlatabilir. Ancak Semah ölümü değil yaşamı, tekrar doğmayı anlatır.
Sûretlerden aleminden , hâkikat alemine geçmeyi anlatır.

Sema’ ya başlama amacı İnsan-ı Kâmil olmakdır yani “hâkka ulaşmış insan” olmak demektir.

Sema’ya kalkmadan önce, Postnişin’den onay beklerken kolları kapalı, sol ayağı sağ ayağının üzerinde bekler.
Bu görüntüsüyle “Elif” harfine ve “1” rakamına benzer. Tasavvuf anlamı, Allah’ın tekliğini göstermektir.

şeb-i_arus_3

Semazen sema’ yaparken kollarını iki yana açar. Sağ eli yukarıya, sol eli aşağıya dönüktür.
Bu hareket Hakk’tan alıp, halka dağıtmak anlamındadır. Bu şekilde yeniden doğuş tamamlanmış olur. Tabi ilahi doğuş.

şeb-i_arus_4

Dervişler dünyevi hayatla olabildiğince az ilgilendiğine ve Hakk’tan maddi birşey almadığına göre halka dağıtabileceği şey dünyevi olamaz. Dervişin ilgi konusu ilahi varlığı anlamaya çalışmak olduğuna göre Hakk’tan alabileceği şey sadece bilgi olabilir. Dolayısıyla bu hareketin tasavvuf anlamı, dervişin sağ eliyle Hakk’tan aldığı bilgiyi sol eliyle halka dağıtmasıdır.

şeb-i_arus_5

Dervişin kollarının çok yukarıda veya aşağıda olmasının, dirseklerden kıvrık olmasının, başının yatık veya dik olmasının kendi başına bir anlamı yoktur. Ama genel olarak başın dik, kolların iki yana tam açık ve ellerin dengeli bir şekilde yukarı – aşağı dönük olması simetri kaygısından dolayı beklenti oluşturur. Burada önemli olan görsellik değildir. Zihinde ve akılda Sema’nın içsel yükseliş aşaması olan “ölmeden ölmek” fikri olmalıdır.

şeb-i_arus_6

Baş semazen Semahaneden içeriye girer, meydana selam verir, meydanın sağ tarafından gidip Post’u yere serer. Post’un başında İhlas suresini 3 kere, Fatiha suresini 1 kere okur. Başta Peygamber Efendimiz ve tüm Peygamberler, Cihar-i Yar-i Güzin, Sahabe-i Kiram, tüm Pirler, Hz. Mevlana, geçmiş üstatlar ve tüm Ümmet-i Muhammed’e dua yapılır.

şeb-i_arus_1

Sema töreni toplamda 7 bölümden oluşur. Saz heyeti (mutriban) ve ayine katılacaklar (ayinhan) Semahanede yerlerini alırlar. Semazenbaşı eşliğinde tüm semazenler sema meydanını selamlayarak Post’un sağ tarafındaki yerlerine geçerler. Tüm ekip yerine geçince Postnişin sema meydanına girer, sema meydanını selamlar ve Hatt-ı İstiva üzerinde Post’a yürür, selam vererek Post’a oturur.

şeb-i_arus_2

Birinci Bölüm: Naa’t-ı Şerif
Her şey Muhammedi Mustafa (S.A.V.)’nın nurundan yaratıldığından Naat-han Peygamber Efendimizi ve dolayısıyla diğer Peygamberler ve her şeyi yaratan Allah’ı metheden Naat-ı Şerif (övgü şiiri) okur.

şeb-i_arus_7

İkinci Bölüm: Kudüm (davul) sesi
Kudümzenbaşı kudüme (küçük davul) birkaç darbe vurur. Bu vuruş Allah’ın alemleri yaratışındaki “kün/ol” emrini yani yaratılışı temsil eder.

şeb-i_arus_8

Üçüncü Bölüm: Ney taksimi
Neyzenbaşının görevlendirdiği bir neyzen her şeye “Hay” ismi ile hayat veren nefesi temsil eden ney taksimine başlar. Buna “Post Taksimi” adı verilir. Taksim bitince postnişin ve semazenler sağ ellerini sertçe yere vurarak (buna “Darb-ı Celal” denir) ayağa kalkarlar.

Dördüncü Bölüm: Selam verme (Sultan Veled devri)
Semah yaparken 4 kere selam verilir. Bu İnsan-ı Kâmil olma yolundaki 4 mertebeyi, kapıyı temsil eder.
Bunlar: 1-Şeriat (kural) 2- Tarikat (yol) 3-Marifet (tanımak) 4-Hakikat (bilgi) kapısı.
Bu dört kapıdan geçmeden kâmil insan olunmaz
Daha sonra Devr-i Veled başlar. Buna Sultan Veled devri de denir.

şeb-i_arus_10

Bu postnişinin önünde semazenbaşının eşliğinde yapılan, semazenlerin birbirlerine üç kere selam vererek bir peşrevle dairevi yürüyüştür. Devr-i Veled bitince semazenler yerlerini alırlar.

şeb-i_arus_9

Beşinci Bölüm: Sema
Postnişin ve semazenler topluca selam verirler ve semazenlerin hepsi birden siyah renkli hırkalarını çıkarırlar. Siyah renkli hırkanın anlamı mezardır. Bunu çıkartıp başlarlar. Yani yeniden doğuş. Tekrar topluca selamlama yapılır. Semazenbaşı Postnişin yanına gelerek eğilerek selam verir ve Postnişin karşısına geçerek topluca selamlama yapılır.
Semazenbaşı semazenlere destur verir.

şeb-i_arus_11

Sema edecek semazen Postnişin elini öperek Sema’ya izin alır ve Sema başlar.

şeb-i_arus_17

şeb-i_arus_12

Sema törenindeki “manevi yolculuk” dört selamdır (Sema’dır).

Birinci Selam: İnsanın kendi kulluğunu anlamasıdır.

şeb-i_arus_13

Saz heyeti ilahiyi tamamladığında Sema kesilir, semazenler önce oldukları yerde durur,

şeb-i_arus_16

ardından geriye çekilerek en yakındaki semazene yanaşarak en az 2 kişi olarak toplanırlar,

şeb-i_arus_23

bunun sebebi hayatta hiçbir şey tek başına değildir.

şeb-i_arus_14

Semazenler yavaş yavaş postlarının bulunduğu yere gelirler.
Bu sırada Semahanenin Hatt-ı İstiva çizgisini geçerken eğilerek selam verirler.

İkinci Selam: Allahın kudret ve kuvveti karşısında hayranlık duymasıdır.

şeb-i_arus_15

Üçüncü Selam: İnsanın Rabbine olan hayranlığının aşka dönüşmesi ile aklın aşkta yok oluşudur.

şeb-i_arus_18

Dördüncü Selam: İnsanın manevi yolculuğunu tamamlayıp yaratılışa uygun olarak makamların en yücesi olan kulluk makamına geri dönüşüdür.

şeb-i_arus_19

Dördüncü selamın başlaması ile Postnişin de Sema’ya katılır.

şeb-i_arus_20

Postnişin, hırkasını çıkarmadan ve kollarını açmadan Sema yapar.

şeb-i_arus_21

Post’undan Sema meydanının ortasına kadar dönerek gelir ve yine dönerek posta gider.

şeb-i_arus_22

Buna “Post Sema’sı” denir.
Postnişin posttaki yerini alması ile Sema biter ve semazenler yerlerini alırlar ve topluca selamlama yapılır.

Altıncı Bölüm: Kur’an tilaveti (makamına uygun olarak güzel okuma)
Bu bölümde Kur’an-ı Kerim’den bir bölüm okunur.

Yedinci Bölüm: Dualar
Bu bölümde Postnişin bütün Peygamberlere, alimlere, şehitlere ve tüm Ümmet-i Muhammed’e dua eder. Postnişin’in “Hu” sözüyle bir “gülbang” (bu tören için özel yapılan dua) okuduktan sonra Fatiha denilir ve Sema töreni son selamlaşma ile biter.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir


*